poniedziałek, maj 29, 2017
Witamy w pawiookie.pl!

HITH/HLLE

HITH - Hole In The Head / HLLE - Head and Lateral Line Erosion

(dziury w głowie = choroba dziurawej głowy / nadżerki na głowie i linii nabocznej)

 

pawiookie.pl HITH
fot. Kahekili from Virginia

Różne nazwy opisują tą samą chorobę. Atakuje ona narządy czuciowe na głowie i w linii bocznej (nabocznej), powodując zmiany w tych regionach opisywane w nazwie choroby. Początkowo są to tylko powiększające się naturalne otwory narządów czuciowych ryb, następnie w miejscach tych powstają coraz większe i coraz głębsze nadżerki. Mogą one zlewać się w ubytki skóry o dużej powierzchni. Równolegle ze zmianami w okolicy głowy może dojść do pojawienia się podobnych zmian w obrębie linii bocznej i poniżej niej. Nieleczona choroba doprowadza do poważnych ubytków ciała i docelowo do śmierci ryby. W ranach, jakie powstają doskonałe warunki znajdują mikroorganizmy warunkowo chorobotwórcze, głównie bakterie, grzyby i pierwotniaki. Jest wiele niewiadomych o tej chorobie, ponieważ prowadzone badania nie dają podstaw do wyciągania jasnych i jednoznacznych wniosków. Powstało jednak kilka teorii dotyczących przyczyn HITH u ryb. Na podstawie dzisiejszej wiedzy można zasugerować, że jest to choroba polietiologiczna, tzn. wywoływana przez wiele czynników. Główne przyczyny HITH to niewłaściwe środowisko, zła dieta, węgiel, i zarażenia przez wiciowce Hexamita i inne. Pocieszający jest jednak fakt, że wyleczenie ryb nie jest wcale tak trudne i kosztowne jak się wydaje.

 

Przyczyny związane ze środowiskiem mogą być podzielone na dwie główne kategorie: jakość wody i stres.

Zła jakość wody jest niejednokrotnie stwierdzana w zbiornikach z rybami chorymi na HITH i może być uważana za jeden z głównych powodów choroby. Jakość wody jest także czynnikiem powodującym inne choroby u ryb w akwariach. Problem HITH jest rzadko stwierdzany przy wodzie o dobrej jakości. Zdarzają się jednak przypadki wystąpienia choroby mimo doskonałych parametrów wody. Jedno jest pewne, woda w akwarium musi być bardzo dobrze filtrowana. Efektem tej filtracji powinny być parametry odpowiadające wartościom:

NH3 – 0,
NO2 – 0,
NO3 – poniżej 40 ppm (najlepiej poniżej 10 ppm).

Stres może dotykać ryby pod różnymi postaciami. Do najczęściej występującej należy konkurencja w zbiorniku. Manifestuje się ona w dwojaki sposób, tj. współzawodnictwo o pokarm, i o dominację. Jeżeli posiadamy w zbiorniku ryby o różnym poziomie agresji (także w obrębie jednego gatunku) można zaobserwować u nich obie formy współzawodnictwa. Jedna z ryb będzie objadać drugą a także być w stosunku do niej agresywna. Takie zjawisko trwa długo i w konsekwencji prowadzi do osłabienia układu odpornościowego ryby zdominowanej, co może wywołać u niej chorobę.
Stresem dla ryb jest także zbyt mały zbiornik, lub (i) zbyt duża ilość ryb w akwarium. Wynikająca z tego niedostateczna przestrzeń do pływania może wpływać na osłabienie układu immunologicznego ryb. Niemałe znaczenie może mieć także temperatura wykraczająca poza zakres optymalny dla gatunku.

Zła dieta jest chyba najważniejszym czynnikiem wpływającym na wystąpienie HITH. Dowiedziono niejednokrotnie, że choroba ta jest bardzo podobna do szkorbutu, czy krzywicy, które to występują u ludzi. Choroby te wynikają z niedoborów witaminowych w pokarmach (witamina C i D). Opisywane były przypadki wystąpienia szkorbutu u żeglarzy, będących w długich rejsach, żywiących się tym samym rodzajem pokarmu przez bardzo długi czas, bez dostępu do świeżych owoców i warzyw. Choroba wynikała z niedoboru witaminy C. Ciało ludzkie ulega wtedy degeneracji, tak samo jak u ryb przy długim, złym żywieniu. Ryby żywione karmą niezbilansowaną, lub o nieprawidłowym składzie, przez długi czas narażone są na cierpienie. Ryba dobrze odżywiona (zdrowa) to nie to samo, co ryb otłuszczona. Samo jedzenie pokarmu, nawet z apetytem, nie wystarczy. Musi to być dobry pokarm. Występowanie HITH jest często łączone z niedoborami wapnia, fosforu i witaminy C i D. Większość pokarmów markowych sprzedawanych dzisiaj w sklepach zoologicznych jest wzbogacana w te i inne składniki. To też nie wystarcza. Dieta ryb musi być bardzo różnorodna, ale zgodna z wymaganiami gatunku. To, że pielęgnica pawiooka jest rybą drapieżną nie oznacza, że powinna jeść tylko ryby, lub ich mięso. Wbrew pozorom nie jest to pokarm zbilansowany i nie posiada wszystkich składników potrzebnych rybom. Do tego posiada w składzie czynniki (tzw. antyżywieniowe), np. tiaminazę, czyli enzym rozkładający tiaminę (witamina B1 – aneuryna),niezbędną do prawidłowego funkcjonowania organizmu, szczególnie układu nerwowego. Może to prowadzić do wystąpienia HITH. Niedobory w diecie, oprócz HITH mogą sprzyjać występowaniu innych chorób u ryb. Pod uwagę należy też wziąć fakt, że dieta nawet dobrze zbilansowana, przy chorobach układu pokarmowego nie zaspokoi potrzeb ryb, ponieważ składniki pokarmowe, mimo iż obecne w pokarmie nie są wchłaniane i wykorzystane. Długotrwałe inne choroby u ryb mogą tez prowadzić o niedoborów. W ramach zapobiegania należy dążyć do tego, aby pokarm ryb, dla ich dobra, był jak najlepszy.

Niektóre źródła podają jako jedną z przyczyn wystąpienia HITH fakt używania przez akwarystów węgla aktywowanego. Jest to najbardziej dyskusyjna przyczyna choroby. Uważa się, że węgiel aktywowany wykorzystywany przez akwarystów do usuwania szkodliwych toksyn z wody powoduje HITH. Na pierwszy rzut oka wydaje się to niedorzeczne z tym, co wiadomo na temat węgla. Może być jednak wiarygodne, biorąc pod uwagę przypadki remisji choroby po usunięciu wkładu węglowego z filtra. Oczywiście często mimo używania węgla, nie notuje się przypadków choroby jak i choroba występuje w akwariach bez tego rodzaju filtracji. Prawdopodobnie HITH nie jest wywoływany, przez sam fakt obecności węgla aktywowanego w filtrze, ale przez obecność w wodzie tzw. pyłu węglowego. Powstaje on podczas rozdrabniania węgla, długotrwałego transportu i pod wpływem drgań ocierania się kawałków węgla o siebie. Każdy, kto używał węgla widział jak podczas jego płukania woda barwi się na szary, czarny kolor. To właśnie pył węglowy zmieszany z wodzą, który dostaje się też do wody w akwarium. Usunięcie węgla, zatem oznacza tym samym pozbycie się pyłu z wody. Dodatkowo wiadomo, że węgiel długo obecny w filtrze, oprócz substancji szkodliwych, wyłapuje z wody też substancje potrzebne do życia ryb, a ich niedobór wpędza ryby w chorobę.

Kiedyś wierzono, że główną przyczyna HITH (dziurawicy) u ryb jest pierwotniak. Sądzono tak do momentu znalezienia innych prawdopodobnych przyczyn. Wtedy właśnie zalecano jako główne leczenie HITH podawanie preparatów przeciwpierwotniaczych. Winowajcą miał być Hexamita symphysodoni - pasożytniczy wiciowiec bytujący w przewodzie pokarmowym ryb tropikalnych powodujący złą wchłanialność substancji odżywczych z jelit gospodarza. Znaleziono go u wielu ryb chorujących na HITH, ale nie w jelitach, a właśnie w zmianach chorobowych na skórze. Wiele przypadków HITH leczonych lekami przeciwpasożytniczymi odniosło oczekiwany skutek. Zdarzało się też, że był on odwrotny do spodziewanego. Wynikało to pewnie z tego, że w zmianach skórnych przy tych przypadkach HITH nie znaleziono spodziewanego pierwotniaka. Można więc podejrzewać, że heksamitoza to choroba wtórna, niebędąca przyczyną HITH, ale wikłająca ją, jeżeli pasożyt jest obecny w zbiorniku.

Niektóre źródła podają teorię zabłąkanego prądu elektrycznego. Chodzi w niej o to, że niektóre z urządzeń elektrycznych w akwarium mogą wywoływać przepływ prądu w wodzie. Można w łatwy sposób sprawdzić, czy nie ma z tym problemu u siebie. Wystarczy zmierzyć przepływ prądu w wodzie zwykłym woltomierzem. Wynik powinien wynosić 0. Każde wskazanie powyżej zera jest niewskazane i może być przyczyną m.in. HITH. W takim przypadku mierząc cały czas przepływ prądu należy wyłączać kolejne urządzenia pracujące w zbiorniku do momentu aż woltomierz wskaże 0. Wtedy będzie wiadomo, które z nich generuje niepotrzebne napięcie. Kolejnym krokiem jest jego naprawa.

pawiookie.pl HITH
fot. Kahekili from Virginia



Sposób na HITH.

Według dzisiejszej wiedzy jest to choroba uważana za łatwą i tanią w leczeniu. Może być leczona, a raczej zmuszona do ustąpienia, przez zastosowanie kilku kroków. Należy jednak stosować je w kolejności podanej poniżej.

1.Stosowanie zbilansowanej i wzbogaconej w witaminy diety. Wskazane jest, aby dietę wzbogacać w witaminy. Można do tego używać gotowych preparatów sprzedawanych w sklepach zoologicznych. Pamiętać trzeba, że tylko najlepsze preparaty stanowią dobre źródło witamin. Niektórzy twierdzą, że preparaty podawane do wody to czysta strata pieniędzy, ponieważ witaminy nie są wchłaniane przez skórę i skrzela ryb. Oprócz tego szybko ulegają biodegradacji. Witaminy muszą być dodawane do pokarmu, aby jak najszybciej znalazły się w układzie pokarmowym ryb i być tam przyswojone. Jeżeli nie mamy dostępu do preparatów dla ryb, można sproszkować dobre tabletki witaminowe dla ludzi, rozpuścić w wodzie i zamoczyć porcję pokarmu dla ryb, aż wchłoną w siebie wodę (z witaminami) i karmić nią ryby dwa razy w tygodniu. Można także zrobić własny pokarm oparty na dżdżownicach, świerszczach, larwach owadów, sercu wołowym, rakach, krewetkach, rurecznikach, ślimakach, krylu z dodatkiem pokarmu roślinnego (szpinak, czosnek) i witamin. Niektórzy twierdzą, że istotne jest też nie trzymanie się ściśle określonych pór karmienia, ale dawać rybom pokarm w różnych godzinach i kilka razy na dobę. Oczywiście nie powinno się ryb przekarmić. Wskazany jest także dzień głodówki raz na tydzień, lub dwa. Kilka przepisów na samodzielne wykonanie zbilansowanych pokarmów znajduje się w dziale dotyczącym pożywienia na tym forum. Im dalej dieta odbiega od monotonii tym lepiej.

2.Wprowadzenie podmian wody w akwarium. Podmiany powinny wynosić minimum 20% wody, ale nie więcej niż 50%. Najczęściej dotyczą 25 do 30 % wody. Podmiana wykonywana powinna być co trzy dni. Jest to najbardziej efektywna metoda obniżenia poziomu związków azotowych w wodzie. Ważne jest, aby podmiana wody łączona była z odmulaniem dna. Pamiętać należy, aby nie dopuszczać do zalegania i gnicia materii organicznej (resztki pokarmu, martwe ślimaki, fragmenty roślin, itp.), czyli źródła związków azotowych. UWAGA: ważne jest sprawdzenie wody przygotowywanej do podmian pod kątem stężenia związków azotu. Bardzo częstą sytuacją w wodzie wodociągowej jest wysokie, choć ciągle zgodne z normami dla wody pitnej, stężenie azotanów - często nawet kilkadziesiąt mg na litr. W takim przypadku niezbędne jest preparowanie wody - przez przepuszczanie przez złoża żywic pochłaniających azotany lub stosowanie wody z filtrów RO wzbogacanych o stosowne minerały.
3.Powinno się także dodać soli akwarystycznej do wody w ilościach przewidzianych przez producentów. Woda do podmian, tez powinna być wzbogacona w tę sól. Istotne jest, żeby nie przedawkować soli, ponieważ raz dodana nie znika samoistnie, ale jest usuwana razem z wodą wylewaną z akwarium podczas podmiany. Po prostu uzupełnić należy tyle soli ile wylaliśmy wraz z wodą podczas podmiany. Bezmyślne dosypywanie soli jest gorsze w skutkach niż jej niedobór.
4.Temperatura w zbiorniku powinna być podniesiona do 26 - 28 °C. Taka temperatura powoduje przyspieszenie metabolizmu ryb i skrócenie czasu leczenia. Ważne jest, aby temperatura nie wzrosła ponad 28 °C, ponieważ to już jest wartość powodująca stres u ryb i źle wpływa na leczenie.
5.Zapobiegawczo trzeba usunąć wkład węglowy z filtra. W przyszłości, o ile zaistnieje konieczność, należy używać węgla wysokiej jakości, bardzo dokładnie przepłukanego w wodzie. Używać go tylko w celu usuwania z wody leków dodawanych w różnych przypadkach. Po tym okresie powinno się usunąć węgiel.
6.Jeżeli przy wprowadzeniu powyższych zmian nie ma poprawy, lub jeżeli przypadek jest ciężki, wskazane wydaje się zastosowanie leków przeciwko Hexamita. Najczęściej stosowane są preparaty zawierające w swoim składzie tetracykliny lub metronidazol. Leki należy stosować zgodnie z zaleceniami producenta i kontynuować leczenie przez siedem dni. Potem postępować według pierwszych pięciu punktów.

pawiookie.pl HITH
fot. Kahekili from Virginia

Postępowanie należy kontynuować do momentu zagojenia ran. Potem można obniżyć temperaturę wody do normalnego poziomu. Można także zmniejszyć dawkę soli akwarystycznej o przynajmniej połowę. Podmiany wody można wykonywać raz na tydzień. Nie można jednak zaprzestać stosowania bardzo dobrej diety!

Zdarza się, że mimo wykonania wszystkich powyższych kroków, choroba nie ustępuje.
Ważne jest, żeby akwarysta znał swoje ryby, często obserwował ich zachowanie, poznawał obyczaje, zwracał często uwagę na ich wygląd, na reakcję na właściciela. Nie można przecież stwierdzić, że ryba jest chora, jeżeli nie wiadomo jak wygląda zdrowa. Pawiookie posiadają wiele naturalnych i prawidłowych otworów na głowie, wokół warg, nad oczami i między nimi. Nie można wpadać w panikę, ponieważ są czymś normalnym. Sztuką jest zaobserwowanie, że dzieje się z nimi coś niedobrego.

Zawsze leczenie jest najbardziej efektywne, gdy następuje szybko po zaobserwowaniu pierwszych objawów choroby. Zwierzęta cierpią wtedy najkrócej i nie tak mocno, jak w zaawansowanym stadium choroby.

Autor: Kamil Kielak ("kamyllo2")

na podstawie:
http://www.oscar.fish-tropical.net/modules.php?name=News&file=article&sid=9
http://www.worldcichlids.com/diseases/Adamhith.html
http://www.thetropicaltank.co.uk/hdhith.htm
http://sylwia.zarowna.pl.w.interia.pl/CHOROBY%20Ryb.htm
http://saltaquarium.about.com/cs/headlledisease/a/aa040901.htm
http://www.akwarium.net.pl/adv/wiciowce.htm
http://portalwiedzy.onet.pl/9012,1,1,1,galeria.html
http://staszek-alkatras.webpark.pl/budowa.htm
http://www.fishyou.com/freshwater/hith.html

 

{mos_fb_discuss:14}

{visualrecommend}

Ważne
  • Osoby, którym padła dorosła pawiooka o w miarę proporcjonalnej budowie,  proszone są o zrobienie jej zdjęcia i umieszczenie zapakowanej w torebkę ryby (koniecznie w pozycji wyprostowanej!) w zamrażalniku. Następnie proszę o skontaktowanie się z administratorem.
  • Portal pawiookie.pl poszukuje osób biegle posługujących się jednym z języków: angielskim, niemieckim lub też rosyjskim, w celu przetłumaczenia treści artykułów. Osoby chętne do pomocy proszone są o skontaktowanie się z administratorem.