środa, sierpień 23, 2017
Witamy w pawiookie.pl!

Nematodozy ryb

Są to choroby wywoływane przez robaki zwane potocznie nicieniami. Nicienie to organizmy o walcowatym i nitkowatym kształcie ciała, o długości od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Początek i koniec ciała są zwężone. Ciało robaków otoczone jest oskórkiem, który może wytwarzać struktury pozwalające na przytwierdzenie się do ciała ryby. Są to kolce, brodawki, wałki. Z przodu ciała pasożyta znajduje się otwór gębowy otoczony często zgrubieniem tworzącym wargi. Na nich mogą znajdować się wgłębienia, pełniące funkcje chemoreceptorów. Z drugiej strony nicienia znajduje się, niedaleko końca ciała, otwór odbytowy. Pod oskórkiem leżą cztery pasma podłużne włókien mięśniowych pooddzielanych od siebie hipodermą. W ten sposób utworzone są zgrubienia, przypominające wałki. W bocznych wałkach biegną przewody wydalnicze pasożyta.

Nicienie nie posiadają układu krwionośnego i oddechowego, w jamie ciała za to znajduje się układ pokarmowy i rozrodczy. Jama wypełniona jest płynem. Układ pokarmowy samców łączy się w końcowym odcinku z rozrodczym. Pasożyt posiada też bardzo prymitywny układ nerwowy. Nicienie są rozdzielnopłciowe. Samce są z reguły mniejsze od samic i posiadają zawinięty koniec tylny ciała. Znajdują się tam też tzw. szczecinki płciowe. U samic w połowie długości ciała znajduje się otwór płciowy. Nicienie są jajorodne, ale są też gatunki żyworodne.
Nicienie pasożytują na wielu narządach wewnętrznych ryb, skórze, płetwach, naczyniach krwionośnych, pod skórą, pod pokrywami skrzelowymi, w torebkach łusek, w jamie ciała, przewodzie pokarmowym, w pęcherzu pławnym, wątrobie, mięśniach.

 

Cykl rozwojowy:

Rozwój tych pasożytów może odbywać się przy udziale żywicieli pośrednich lub bez niego. Żywicielami pośrednimi są: widłonogi, lub obunogi, także niektóre larwy owadów. Zdarza się, że żywicieli pośrednich jest dwóch, wtedy oprócz skorupiaków żywicielami są ryby planktonożerne, które stają się ofiarą ryb drapieżnych (też ptaków lub ssaków).
Nicienie składają jaja do wody, te połknięte są przez żywiciela pośredniego. Wykluwa się larwa, która linieje dwa, lub trzy razy i staje się inwazyjna. Skorupiak zostaje połknięty przez rybę i tam rozwija się po kolejnych wylinkach postać dorosła, która produkuje jaja.

Przedstawiciele nicieni pasożytujących na rybach:

Philometra sp.
Thwaitia sp.
Philometroides sp.
Cammallanus sp.
Cucculanus sp.
Rabdochona sp.
Cystidicoloides sp.
Cystidicola sp.
Contracaeum sp.
Raphidascaris sp.
Contaceum sp.
Rhabdochona sp.
Capillaria sp. - najczęstsza nematodoza u ryb akwariowych - kapilarioza.

Pamiętać należy, że nicienie występujące u rodzimych gatunków ryb mogą być z powodzeniem zawleczone do akwarium wraz z żywym pokarmem (żywiciele pośredni). Częste oprócz kapilariozy są stwierdzane u ryb tropikalnych gatunki nicieni z rodzaju Contaceum sp i Rhabdochona sp, które to bywają zawleczone razem z ochotką.

Do nicieni zaliczane są także pasożyty zwane kolcogłowami (Acantocephalus). Są one zbudowane nieco odmiennie od nicieni. Ciało składa się z ryjka i tułowia. Ryjek otoczony jest rzędami oskórkowych kolców (stąd nazwa). Tutaj znajduje się otwór gębowy, ale przewodu pokarmowego brak. Kolcogłowy posiadają układ nerwowy, wydalniczy, rozrodczy. Tak jak nicienie, są rozdzielnopłciowe. Ciekawostką jest fakt posiadania przez samce tzw. gruczołów cementowych. Po kopulacji samiec zasklepia otwór płciowy samicy, który znajduje się na końcu jej ciała.
Żywicielami pośrednimi kolcogłowów są skorupiaki denne, jak Gammarus, czy Asellus, oraz niektóre owady. Jaja z wody połykane są przez żywiciela pośredniego. W nim rozwija się larwa (akantor, który przechodzi w akantellę). Po połknięciu skorupiaka przez rybę z larwy rozwija się postać dojrzała, która produkuje jaja. Pasożytują w jelitach i/lub w jamie ciała.

Kolcogłowy pasożytujące na rybach:

Neoechinorhynchus sp.
Pomphorhynchus sp.
Acantocephalus sp.
Echinorhynchus sp.
Corynosoma sp.

Cykl rozwojowy nicieni (schemat):

Image
rys. Rafał Wasiak


Objawy:

Objawy choroby zależą od gatunku pasożyta (miejsca bytowania), stopnia inwazji, czynników środowiska. Możliwy jest całkowity brak objawów, lub zaburzenia pokarmowe (ciągnące się, galaretowate odchody, zaparcia), niedobory mikro i makroelementów, wychudzenie, brak, lub nadmierny apetyt, bladość, słaby wzrost, uszkodzenia powierzchni ciała, wodobrzusze, składanie płetw i/lub ich uszkodzenie, chwiejne poruszanie się, apatia, śmierć. Objawy te mogą występować osobno lub w różnych kombinacjach.

Zapobieganie:

Najprostszym zapobieganiem zawleczenia nicieni do akwarium jest unikanie skarmiania rybom pokarmu, będącego żywicielem pośrednim pasożyta. Jest to warunek ciężki do spełnienia, szczególnie biorąc pod uwagę upodobania dietetyczne naszych ryb. Pawiooka zje przecież i skorupiaki wodne (szczególnie młodsze ryby) i larwy owadów, nie pogardzi małą rybką. Odmawianie rybom takich przyjemności nie powinno mieć miejsca. Ważne jest przecież by dieta była możliwie jak najbardziej urozmaicona i zbilansowana, dlatego karmienie tylko pokarmami suchymi jak granulaty jest z pewnością niewystarczające. Możemy, zatem starać się poławiać owady, skorupiaki w zbiornikach bezrybnych, kupować mrożone, lub żywe pokarmy od zaufanych sprzedawców (chyba niemożliwe do spełnienia), którzy potrafią zadbać odpowiednio o jakość swoich towarów, żywe rybki pozyskiwać też od zaufanych hodowców, lub przetrzymywać je na kwarantannie. Czyli krótko, dbać o dobry pokarm. Nie bez znaczenia dla wystąpienia objawów choroby są złe warunki w akwarium. Przy bardzo dobrych warunkach, mimo zarażenia obsady nicieniami nie musimy wcale widzieć objawów.
Jeżeli jednak nie potrafimy (bo to trudne) zapewnić czystej parazytologicznie karmy, wskazane jest okresowe odrobaczanie profilaktyczne ryb.
Chore ryby nie są wektorem inwazji, bo pasożyty potrzebują do zamknięcia cyklu i wytworzenia formy inwazyjnej żywicieli pośrednich, o których w akwarium trudno. Może w bardzo dużych zbiornikach, przy wielu kryjówkach, część żywego pokarmu sie ostanie.... Każdy zna swój zbiornik.

Leczenie:

1. Levamisol - 0.15 mg substancji aktywnej / litr wody (najlepiej działa w pH poniżej 7,0 - kąpiel
2. Levamisol 10% (roztwór) - 2,25 ml / 100 litrów wody (kąpiel) + mieszanie z pokarmem codziennie, przez trzy dni. Po trzech dniach wymiana 40% wody, po tygodniu lek powtórzyć do wody.
3. Masoten, Neguvon - przez cztery dni - dawka: 35mg/100 litrów wody. Po czterech dniach podmiana 25% wody i węgiel do filtra na dobę. Leczenie powtórzyć po tygodniu. Piszę o tym, bo istnieje takie leczenie, jednak jest bardzo niebezpieczne dla ryb i ludzi. Nie polecam. Wycofanie z produkcji pewnie samo wyeliminuje niebezpieczeństwo stosowania tego środka.
4. Capillex - do pokarmu ?
6. Capitox - Zoolek - zawiera levamisol - kąpiel
7. Flubendazol, dawkowanie: 50mg na 100l wody po 3 dniach podmiana 50% wody i kolejna dawka 50mg/100l w kuracji długotrwałej.
8. Pratel, dawkowanie: 1 tabletka rozkruszona na 100 gram pokarmu mięsnego, np. serce wołowe lub indycze podawane przez 3 dni i po tygodniu repeta.
9. Aniprazol - jedna tabletka rozkruszona na pył, dodana do około 30-50 gram serca wołowego. Możliwe inne drogi podania (duże mrożonki - stynka, owady - po nastrzyknięciu lekiem)
10. Albendazol (lek ludzki w preparacie Zentel) - jak Aniprazol


Źródła:

1. "Choroby Ryb", prof. M. Prost
2. Internet
3. Porady koleżanek i kolegów z pawiookie.pl ( w kolejnosci alfabetycznej: Monika, Rafal, _TOM_ - dzięki )

Autor: Kamil Kielak

{mos_fb_discuss:14}

{visualrecommend}

Ważne
  • Osoby, którym padła dorosła pawiooka o w miarę proporcjonalnej budowie,  proszone są o zrobienie jej zdjęcia i umieszczenie zapakowanej w torebkę ryby (koniecznie w pozycji wyprostowanej!) w zamrażalniku. Następnie proszę o skontaktowanie się z administratorem.
  • Portal pawiookie.pl poszukuje osób biegle posługujących się jednym z języków: angielskim, niemieckim lub też rosyjskim, w celu przetłumaczenia treści artykułów. Osoby chętne do pomocy proszone są o skontaktowanie się z administratorem.