niedziela, grudzień 17, 2017
Witamy w pawiookie.pl!

Tasiemczyce

Tasiemczyce ryb.

Pod tym pojęciem kryją się wszystkie schorzenia wywołane przez pasożyty wewnętrzne o płaskim, wydłużonym ciele o długości od kilku milimetrów do kilkunastu metrów.

Krótko o budowie ciała. Większość tasiemców ma ciało segmentowane. Pierwszy segment, człon zwany jest główką (skoleks). Różni się on budową i funkcją od reszty członów, które tworzą taśmę (strobilę). Główka ma za zadanie umocowanie ciała pasożyta w ciele gospodarza. Dlatego jest zaopatrzona w różne struktury umożliwiające jej to zadanie (przyssawki, bruzdy, kolce). Kolejną funkcją skoleksu jest pączkowanie kolejnych członów tasiemca w miejscu zwanym szyjką. Człony najbliższe główce są najmłodsze, a w miarę oddalania się od skoleksu zmienia się ich charakter. Ogólnie można powiedzieć, że głównymi narządami członów młodych jest układ rozrodczy, obupłciowy. Dochodzi tutaj do kopulacji i w dalszych członach mamy już wypełnienie w postaci macicy zawierającej coraz więcej, coraz bardziej dojrzałych jaj. Oprócz układu rozrodczego w członach jest także prymitywny układ wydalniczy, nerwowy. Całość otacza oskórek i włókna mięśni gładkich. Nie istnieje u tasiemców układ pokarmowy i krwionośny. Korzystają one z treści pokarmowej żywiciela, która wchłaniana jest przez wspomniany oskórek.

Rozwój tasiemców jest złożony. Z jaj wydalanych z kałem żywiciela, lub w całych wydalanych członach wylęgają i/lub rozwijają się larwy zwane onkosferami. Dziać się to może zarówno jeszcze w przewodzie pokarmowym jak i w środowisku zewnętrznym. Onkosfera także może rozwijać się w jaju i czekać na połknięcie prze żywiciela pośredniego. Może także wykluć się i pływać aktywnie szukając kolejnego żywiciela, wtedy posiada rzęski i zwana jest koracidium.
Tasiemce pasożytujące u ryb wymagają przynajmniej jednego żywiciela pośredniego. Larwa jest zjadana przez żywiciela pośredniego, którym najczęściej jest przedstawiciel planktonu. Tu, w jamach ciała larwa przybiera postać bardziej złożoną i przekształca się w tzw. procerkoid, który posiada już ostateczne struktury czepne. Żywiciel pośredni połknięty przez rybę jest dostawcą tasiemca i wtedy w przewodzie pokarmowym ryby rozwija się postać dorosła, produkująca człony. Inaczej sytuacja wygląda, gdy ryba jest żywicielem pośrednim a nie ostatecznym. Wtedy postać procerkoidalna z pierwszego żywiciela pośredniego (plankton) wydostaje się do przewodu pokarmowego ryby i z niego wędruje do jamy ciała, lub narządów wewnętrznych przyjmując formę plerocerkoidu. Ta czeka na żywiciela ostatecznego, którym mogą być ryby drapieżne, ptaki, ssaki. W ich przewodach pokarmowych rozwija się postać dorosła tasiemca, czyniąc je w ten sposób żywicielami ostatecznymi. Tyle, ogólnie o budowie i cyklu rozwojowym tasiemców ryb. Można jednak zauważyć, że ryba może być zarówno żywicielem ostatecznym jak i pośrednim. Co za tym idzie przebieg tasiemczycy może być u niej różny. Formy dorosłe pasożyta bytują w przewodzie pokarmowym i stąd można spodziewać się głównych objawów choroby. W przypadku żywicielstwa pośredniego objawy są znaczne, gdyż zostają uszkodzone w poważny sposób narządy wewnętrzne podczas wędrówki larw przez ciało żywiciela i podczas ich rozwoju. Można, zatem śmiało podzielić tasiemczyce na:

1.Wywołane prze dojrzałe tasiemce
2.Wywołane przez larwy tasiemców.


1. Tasiemczyce wywołane przez formy dojrzałe.

Są to inwazje wywoływane przez tasiemce z rodzaju:
Caryophyllaeus (laticeps, fimbriceps, brachycolis, fennica, inne)
Khawia (sinensis, rossitensis ,baltica, inne)
Monobothrium sp.
Biacetabulum sp.

Cykl rozwojowy, objawy i zmiany anatomopatologiczne choroby są podobne dla wszystkich w/w pasożytów. Ważne jest, aby pamiętać, że żywicielem pośrednim (jedynym) są skąposzczety z gatunku Tubifex sp. Zatem skarmianie takiego pokarmu może stać się źródłem tasiemca w naszym akwarium. Zmiany i objawy u ryb dotyczą głównie przewodu pokarmowego. Są nimi: rozpulchnienie błony śluzowej, przekrwienie i wybroczyny, martwica, zatkania (i wodobrzusze), perforacja ściany jelit.

Triaenophorus (nodulosus, crassus, inne)

Tutaj sprawa wygląda nieco inaczej, ponieważ pasożyt potrzebuje dwóch żywicieli pośrednich. Pierwszym są skorupiaki planktonowe (oczliki). Drugim jest ryba planktonożerna. Ta jest źródłem zarażenia dla ryb drapieżnych. Objawy u żywiciela ostatecznego dotyczą przewodu pokarmowego i nie są bardzo groźne dla życia ryby. Inaczej jest w przypadku objawów drugiego żywiciela pośredniego. Tutaj dochodzi do rozwoju plerocerkoidu. Objawy: osłabienie, rozdęcie powłok brzusznych (larwa na wątrobie i innych narządach), wodobrzusze. Zaburzona jest praca wątroby, co skutkuje słabym pobieraniem pokarmu i słabym wzrostem, czasem śmiercią.

Bothriocephalus (acheilognathi, claviceps, scorpii, inne)

Jeden żywiciel pośredni: oczliki. Zmiany i objawy dotyczą u ryb przewodu pokarmowego. Myślę, że ta tasiemczyca dotyczyć może jedynie młodziutkich oskarów żywionych planktonem odławianym w naszych wodach. To samo tyczy się innych tasiemczyc, w których żywicielem pośrednim jest drobny plankton, podawany w początkowym odchowie narybku.

Cyatocephalus sp.
Protocephalus sp.
Eubothrium sp.

Żywiciel pośredni: kiełż, oczlik, widłonogi. Objawy u ryb: wychudzenie, brak wzrostu, bladość.

2. Tasiemczyce wywołane prze formy larwalne.

Ligula inestinalis

Jest to pasożyt mający także znaczenie chorobotwórcze dla ludzi. W Polsce występuje głównie u karpi i leszczy, ale możliwe jest zarażenie ryb akwariowych. Aby dowiedzieć się więcej należy krótko prześledzić cykl rozwojowy tego tasiemca. Przedstawia się ona następująco.
Żywicielem ostatecznym jest ptak rybożerny (głównie perkoz). Wraz z jego kałem do wody dostają się jaja tasiemca. Z nich wykluwa się koracidium, które poszukuje pierwszego żywiciela pośredniego, jakim jest widłonóg. Tu rozwija się procerkoid, zjadany wraz z widłonogiem przez drugiego żywiciela pośredniego - rybę. Procerkoid dostaje się do jamy ciała i przeobraża się w ciągu roku w plerocerkoid. Ta forma może przeżyć w rybie nawet kilka lat i dochodzi do wielkości ok. 5 cm. Bardzo zaawansowany jest także jej rozwój, szczególnie, jeżeli chodzi o gonady. Po zjedzeniu ryby przez żywiciela ostatecznego już po kilku dniach tasiemiec dojrzewa i składa jaja.
Patogenność plerocerkoidów jest znaczna, szczególnie, gdy w rybie jest ich kilka. Uciskają one narządy wewnętrzne upośledzając znacznie ich funkcje. Skutkuje to wychudzeniem, słabym wzrostem ryby, anemią. Zamysł jest taki, aby ryba stała się łatwym łupem dla ptaka. Szczególnie niszczona jest wątroba, pęcherz pławny i narządy rozrodcze. Ikra lub mlecz jest wątpliwej jakości i ryba staje się bezpłodna. Zdarza się, że dochodzi do perforacji ściany jamy brzusznej i larwy wydostają się do wody.
Miejsce ptaka, jako żywiciela ostatecznego może zająć też ssak (wydra, kot, człowiek). Ten ostatni, w przypadku zjedzenia surowego, niedosmażonego mięsa zarażonej plerocerkoidami ryby. Wtedy tasiemiec rozwija się w jelitach ssaka.

Digramma sp.
Schistocephalus sp.
Diphyllobotrium sp.
Neogryporhynchus sp.
Valipora sp.
Paradilepis sp.

Ich cykl jest podobny do cyklu Ligula. Różnice dotyczą wielkości pasożytów i ich lokalizacji w ciele ryb.

 

Image
rys. Rafał Wasiak

Leczenie tasiemczyc u ryb.

Praktycznie odrobaczanie ryb jest mało ukierunkowane. Nie do końca istotny wydaje się fakt, czy pasożytem ryby jest tasiemiec, przywra, czy nicień. Dlatego też leki, które są wymienione poniżej działają na różne pasożyty, jednak na tasiemce na pewno. Bywa tak, że ryba jest zarażona tasiemcem, ale i do tego przywrami np. skrzeli. Nie zawsze widać objawy wskazujące na zarażenie łączone, więc podanie leku o szerszym spektrum działania, jeżeli obejmuje głównego podejrzanego o wywołanie choroby, jest celowe. Nie zaszkodzi na pewno.

Preparaty akwarystyczne:
Capifos – zoolek
Tremazol – sera


Preparaty weterynaryjne dla innych zwierząt:
Praziquantel / prazikwantel
- kapiel krotkotrwala-10mg /l przy 3-6 godz.
- Kapiel dlugotrwala : 4mg /l przy kapieli ponad 24 godz.
- Do jedzenia 4-5 mg / 1g jedzenia przez okres 3 dni
Droncit – prazikwantel – j.w. (obliczyć dawkę adekwatną do stężenia substancji czynnej)
Cesol – tabletki – prazikwantel – j.w. (obliczyć dawkę adekwatną do stężenia substancji czynnej)
Pratel, Drontal – prazikwantel, pyrantel – j.w. (obliczyć dawkę adekwatną do stężenia substancji czynnej)
Aniprazol, Anipracit – prazikwantel, fenbendazol – z pokarmem
Endopar – prazikwantel, fenbendazol – z pokarmem
Flubenol - 220 mg na 100 l wody – kontrowersyjny lek, jeżeli chodzi o ryby (chyba wycofany).
Lopatol – nitroskanat – z pokarmem

Autor: Kamil Kielak (Kamyllo2) na podstawie:
1. internet
2. choroby Ryb, prof. Maria Prost
3. uwagi kolegów i koleżanek z www.pawiookie.pl

{mos_fb_discuss:14}

{visualrecommend}

Ważne
  • Osoby, którym padła dorosła pawiooka o w miarę proporcjonalnej budowie,  proszone są o zrobienie jej zdjęcia i umieszczenie zapakowanej w torebkę ryby (koniecznie w pozycji wyprostowanej!) w zamrażalniku. Następnie proszę o skontaktowanie się z administratorem.
  • Portal pawiookie.pl poszukuje osób biegle posługujących się jednym z języków: angielskim, niemieckim lub też rosyjskim, w celu przetłumaczenia treści artykułów. Osoby chętne do pomocy proszone są o skontaktowanie się z administratorem.